(Sebastian Zawadzki Music, 2026)
W skrajnie uprzywilejowanym od XIX wieku (choć za datę narodzin owego trendu można uznać narodziny pisma) modelu postrzegania świata to zmysł wzroku odgrywał rolę absolutnie dominującą. Współcześni myśliciele, jak choćby fiński architekt Juhani Pallasmaa, ten, jakkolwiek na to spojrzeć, ograniczający sposób percepcji starają się na wszystkie sposoby zredefiniować. Tym bardziej zaskakuje, że w świecie muzyki pojawiają się płyty, których narracja skonstruowana jest wokół zmysłu zgoła niemuzycznego, czyli wzroku właśnie. Tym tropem zdaje się podążać kształcony w Polsce i Danii znakomity pianista Sebastian Zawadzki wraz ze swoim Nordic Trio. Tytuł ich najnowszego wydawnictwa to Cornea, co w języku angielski oznacza „rogówka”.
Dla uściślenia – Zawadzkiego szczególnie zainteresował moment, w którym światło po raz pierwszy przenika przez przezroczystą warstwę oka, tym samym formując pierwszy, surowy i jeszcze nieobrobiony, obraz świata. Podejmując się wymagającej próby przeniesienia opisu tego procesu na obszar dźwiękowy, Zawadzki stworzył kompozycje, które meandrują między ulotnością a strukturalną ramą, między ciszą a dźwiękiem – chciałoby się rzecz, między światłem a cieniem.
Choć cała płyta skąpana jest w raczej chłodnych barwach (przyjmując terminologię zaproponowaną przez sam zespół), to kluczem do jej zrozumienia jest, być może, pewne specyficzne napięcie. Rodzi się ono przede wszystkim na poziomie wyrafinowanych zmian dynamiki kompozycji. I choć niekwestionowanym liderem Nordic Trio jest Zawadzki (wszak to właśnie on jest autorem wszystkich kompozycji, które znalazły się na płycie), to ta wspomniana już dynamika doskonale współkreowana jest przez towarzyszących mu muzyków – kontrabasistę Mariusza Praśniewskiego oraz perkusistę Haima Peskoffa.
Świetnie słychać to chociażby w mojej ulubionej kompozycji z płyty, czyli w utworze zatytułowanym Katalaxia. Choć utwór sprawia wrażenie falująco-płynącego, to wiele jest w nim drobnych przełamań i „zawahań”, dzięki którym nawet przestrzenne traktowanie partii solowych znajduje się pewnych ryzach – tak strukturalnych, jak i emocjonalnych. W dobie medialnego rozhisteryzowania pewna powściągliwość w postrzeganiu rzeczywistości staje się szczególnie cenna. Owo koncepcyjne zbliżanie dźwięku z obrazem dostrzec można też w niektórych fragmentach płyty, które mają iście ilustracyjno-filmowy charakter. Wystarczy wspomnieć w tym kontekście chociażby utwór Prześwit, którego początkowa część przywiodła mi na myśl co lepsze ścieżki dźwiękowe kryminałów noir.
I być może nadinterpretuję, ale niewykluczone, że muzycy, pomimo absolutnego wyrzeknięcia się efekciarstwa, starają się nam przekazać pogląd naprawdę wyrazisty – nasze postrzeganie rzeczywistości nie musi mieć wyłącznie charakteru wizualnego (jak sugerowałby tytuł), a sfera dźwiękowa w budowaniu struktury świata może być równie ważna, jak ta płynąca z bodźców wzrokowych. Niezależnie jednak od filozoficznego tła Cornea to kawał europejskiego jazzu zagranego z elegancją, klasą i niewątpliwym wyrafinowaniem.
Jędrzej Janicki