Płyty Recenzja

Lekan Animashaun – Low Profile (Not for the Blacks)

Obrazek tytułowy

(Strut Records, 2026)

Tego wznowienia nie wolno przeoczyć! Londyńska wytwórnia Strut Records niedawno wydobyła na światło dzienne bodaj najbardziej tajemniczy album w historii afrobeatu. Geneza Low Profile (Not for the Blacks), jedynego dzieła Lekana Animashauna jako lidera, sięga 1977 roku, ale oficjalnie rzecz została wydana po wielu turbulencjach dopiero 18 lat później, nakładem należącej do Feli Kutiego samoróbkowej wytwórni Kalakuta Records. Skromny nakład i lokalny kontekst wydawnictwa sprawiły, że materiał szybko się rozszedł iprzepadł na długie lata. Dzięki Strut przeżywa teraz na winylu drugi (nie licząc koślawej reedycji z 2004), pełniejszy debiut.

To jedna z niewielu płyt skomponowanych przez kluczowych współpracowników Kutiego ze słynnego składu Africa 70. Animashaun pełnił w nim (a następnie także w Egypt 80) funkcję saksofonisty barytonowego, trwając wiernie przy nigeryjskim rewolucjoniście aż do jego śmierci w 1997 roku. W międzyczasie zdążył nawet zastąpić Tony’ego Allena na stanowisku bandlidera, gdy ten w 1979 roku odszedł od Kutiego w geście sprzeciwu wobec niesprawiedliwego podziału tantiem w zespole. Ostatnie dwa lata jego obecności w Africa 70 zbiegają się z okresem powstawania kompozycji Animashauna na intensywnych trasach koncertowych grupy, ale Low Profile zostało nagrane już bez niego. Kuti ukończył produkcję materiału dopiero w 1986 roku w paryskim studiu, po zakończeniu dwudziestomiesięcznej odsiadki jako więzień polityczny schwytany na zlecenie dyktatora Muhammadu Buhariego.

Dzięki kompozycjom i aranżacjom Animashauna Africa 70 brzmi dużo lżej i radośniej, niż kiedy wykonywała w tym samym czasie bojowe pieśni Kutiego. Ich przesłanie jest jednak równie głęboko osadzone w bieżącym kontekście politycznym. Numer tytułowy stanowi publicystyczną odpowiedź na wezwanie Olusẹguna Ọbasanjọ, przywódcy militarnego reżimu Nigerii, do zachowania skromności przez Nigeryjczyków w obliczu nagłego wzbogacenia się kraju. Otóż w wyniku wojny Jom Kipur w październiku 1973 roku, kiedy to koalicja syryjsko-egipska zaatakowała Izrael podczas judaistycznego Dnia Pojednania, drastycznie wzrosły ceny ropy naftowej, na czym Nigeria skorzystała jako jeden z jej głównych eksporterów. Do budżetu państwa przez jakiś czas obficie spływały petrodolary, lecz nie przełożyło się to na jakość życia przeciętnego obywatela. Miliony przepadły z powodu niepohamowanego korupcyjnego apetytu reżimu Ọbasanjọ, co w następnej dekadzie, gdy ropa zdążyła już mocno stanieć, szybko doprowadziło Nigerię na skraj wewnętrznej zapaści.

Animashaun, trafnie prorokując w swym tekście, przekornie zalecał więc skromność wszystkim, nie tylko czarnym, a w domyśle również władzom. Przekaz ten niosą pogodne zawołania call and response – na krótkie hasła lidera entuzjastycznie odpowiada żeński chórek, a wtórują im potężne harmonie sekcji dętej, z której wyłaniają się fantazyjnemonologi trąbki i ciężkawe frazy przybrudzonego barytonu. Z uwagi na nieobecność Allena, groove – choć zbudowany na licznych mniejszych perkusjonaliach i prostej linii basowej – zdaje się bardziej zwarty i niezbyt skłonny do improwizacyjnych odlotów, co tylko przydaje mu hipnotyzujących właściwości. Słychać to jeszcze lepiej w utworze Se Rere („postępuj właściwie”), jednym z pochodzących z kręgów Africa 70 hymnów panafrykanizmu, którym Kuti postanowił otwierać występy Egypt 80, odkąd w kwietniu 1986 roku opuścił więzienie. To ze wszech miar obezwładniający przebój, napędzany statycznym bitem i rozbujanym funkiem gitar, wokół których Kuti z iście jazzową swadą szyje gwieździste motywy na elektrycznych klawiszach o przyjemnie ciepłej, żywej barwie.

Oba numery trwają łącznie 23 minuty. To niewiele, choć przecież z takich właśnie długości słynęły nagrania z Kalakuty. Chciałoby się poznać jeszcze więcej kompozycji i aranżacyjnych pomysłów Animashauna, lecz Low Profile (Not for the Blacks) musi nam wystarczyć. Głód kolejnych dźwięków jest natomiast zupełnie zrozumiały, gdyż kapitalny jest to album. Nijak nie daje się sprowadzić wyłącznie do historycznej ciekawostki.

Mateusz Sroczyński

Tagi w artykule:

polecane

newsletter

Strona JazzPRESS wykorzystuje pliki cookies. Jeżeli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie plików cookies, możesz w każdej chwili zablokować je, korzystając z ustawień swojej przeglądarki internetowej.

Polityka cookies i klauzula informacyjna RODO